Diyabet (Şeker Hastalığı) Hakkında Bilinmesi Gerekenler Ve Beslenme

Diyabet diğer adıyla şeker hastalığı çağımızın en büyük hastalıklarından biri diyebiliriz. Şeker Hastalığı, maalesef ömür boyu süren bir nazlı hastalık dersek abartmış olmayız. Günlük olarak tükettiğimiz gıdalara dikkat etmemiz gerekiyor.

Diyabet nedir?

Halk dilinde şeker hastalığına verilen isimdir. Kan şekeri seviyesinin yükselmesi sonucu meydana gelen bir hastalıktır. Ülkemizde yüzde 7 oranında diyabet hastası bulunmaktadır.

Diyabet Türleri Nelerdir?

Diyabet türleri olarak tip 1 diyabet, tip 2 diyabet, gebelik diyabeti ve diğer nedenlere bağlı olarak ortaya çıkan diyabet olmak üzere 4 gruba ayırabiliriz.

Tip 1 Diyabet Türü

İnsan bedenin enerji gereksinimi yiyeceklerdeki ana gıda unsurları karbonhidrat, yağ ve proteinlerden elde edilir. Emilim sağlanması için en küçük olan gıda unsurlarına ayrılabilen bu gıda unsurlarının en önemlisi hiç şüphesiz “glikoz” ismi veriler bir şekerdir. Glikoz en başta beyin olmak üzere insan bedeninin tüm organlarının enerji kaynağıdır. Hücrelerin gereksinim duyduğu şekeri yani glikozu pankreastan salgılanan insülin hormonuyla kullanma yoluna gider. Glikoz hücrelere enerji vermek maksadıyla insülin sayesinde giriş yapabilmektedirler. Eğer, insülin olarak tanınan bu hormon bedende işlenmez ise glikoz enerji olarak kullanamayacaktır. İşte, insülin hormonunun eksikliğine bağlı olarak ortaya çıkan duruma ya da hastalığa Tip 1 diyabet denilmektedir. Ülkemizde şeker hastalarının yüzde 10’u bu tip şeker hastası olarak yaşamını devam ettirmektedir.

Tip 1 Diyabetin Belirtileri Nelerdir?

Bu hastalık her yaşta görülebildiği gibi genellikle küçük yaşlarda ve gençlik zamanlarında ortaya çıkar. Tip 1 diyabet hastalığının belirtileri arasında şunlar bulunmaktadır.

Bulantı, kusma, karın sancısı ya da ağrısı, derinden soluma, aşırı yorgunluk, nefesinde aseton kokusunun olması, sık sık dalma, kilo kayıpları, geceleri çok sık idrara çıkma, ağızda oluşan kuruluklar, ciltte oluşan kuruluklar ve çok su içme gibi belirtileri bulunmaktadır.

Tip 1 Diyabetin Tedavisi

diyabet-2

Tip 1 diyabetin tedavisinde mutlaka olması gereken bazı kurallar ve yapılması gerekenler bulunmaktadır. Bunlar ise, eğitim, düzenli ve dengeli beslenme şekli, spor ve egzersiz ile insülin tedavisidir. Maalesef bu tip şeker hastalığında insülin kullanmak zorunludur.

Tip 2 Diyabet Türü

Tip 2 diyabet, 40 yaş üstü hastalarda daha çok görülen türdür. Bu hastalık, salgılanan insülinin hücreler tarafından kullanılmaması olarak tanımlayabiliriz. Hastalığın derecesi insülin salgılanmasının artık yetersiz hale gelmesinin ardından artmaktadır.

Tip 2 Diyabetin Belirtileri Nelerdir?

Bu tip diyabet türündün uzun yıllar hastalık bir belirti vermeyebilir. Ancak kişiye musallat olmuş bir enfeksiyon ile ya da ameliyat, stres, hamilelik, aşırı kilo alınması gibi durumlar diyabetin ortaya çıkmasına sebep olabilir. Yakın çevresinde diyabeti olan insanlar, aşırı kilolu olan insanlar, 5 kilogram ve daha ağır bebek dünyaya getiren bayanlarda Tip 2 diyabet hastalığı görülme riski maalesef daha fazla olmaktadır.

Tip 2 diyabet hastalığının belirtilerinin en başında aşırı bir şekilde idrara çıkma, çok su tüketmek gelir. Ayrıca bu tip hastalıkla mücadele eden kişilerin yeme içmeleri çok iyi olmalarına rağmen sık sık halsizlik ve kilo kaybından şikâyet ederler. Bazı zamanlarda ise ciltlerde kuruluk oluşması, kaşıntıların yaşanması, çok sık olarak enfeksiyon vakasının yaşanması, görme bozukluğunun meydana gelmesi, vücutta oluşan yaraların geç iyileşmesi, ayaklarda meydana gelen uyuşma, karıncalanma, kadınlarda vajinal akıntının yoğun yaşanması, dillerde kuruluk olması gibi durumlar ortaya çıkabilir.

Tip 2 diyabet hastaların dikkat etmesi gereken önemli konuların başında şu gelmektedir. Eğer kişi, derin derin soluyorsa, dilinde kuruma başlamışsa, sürekli uyku hali varsa ve soluğun kokusu aseton gibi kokuyorsa bu durum bir koma işaretidir. Hastanın komaya girme ihtimali vardır. Bundan dolayı hasta hemen hastaneye müracaat etmelidir.

Tip 2 Diyabetin Tedavisi

diyabet-3

Tip 2 diyabet hastalığının tedavisinin ana konuları ise Tip 1 diyabetde olduğu gibi yine dengeli ve düzenli beslenme, spor, egzersiz ve eğitim vardır. Ayrıca oral yoldan alının bazı ilaçlar tedaviye eklenmektedir. Öte yandan insülin tedavisi de gerekebilir. Çünkü pankreastaki hücrelerinin yeterli oranda insülin üretememesidir. Bundan dolayı insülin tedavisi uygulanabilir. Diyabet eğitimi, hem hastanın kendisine hem de yakın ailesine verilen eğitimdir. Bu eğitimlerin amacı ne zaman, nasıl ve ne şekilde bir tedavi yapacaklarını anlatan bir eğitimdir. Çünkü bu hastalıkta ne zaman hangi komplikasyonların olacağı kesin değildir ve hastanın kan şeker seviyesinin ölçülmesi gibi konular ancak eğitim yoluyla kişilere anlatılabilir. Sonuç olarak diyabet eğitimi, şeker hastalığının olmazsa olmaz bir yanıdır.

BUNLARDA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR  Panik Atak Nedir?

Şeker (Diyabet) Hastaları İçin Beslenme Önerileri

Şeker hastaları hiçbir öğünü atlamadan düzenli bir şekilde yapmalıdırlar. Dolayısıyla bu hastalık türünde beslenme faslı çok önemli bir yer tutar. Çünkü dengeli beslenme alışkanlıklarının gayesi, hastanın yaşamı süresince uyum gösterebileceği, en uygun beslenme programını oluşturarak kan şeker oranının olması gereken sınırlar içinde tutmak, ideal vücut ağırlığını sağlamak ve koruma altına almaktır.

Hasta için egzersiz programı da önemli bir yer teşkil eder. Yalnız burada dikkat edilmesi gereken konu ise, hastaya uygun olan egzersiz programının ya da yapılacak aktivite programının, doktoru ile birlikte ve ayrıca ileride oluşabilecek komplikasyonları da tahmin ederek yapılmasıdır.

Hastaya en ideal olan uygun bir diyet programı uygulanarak şeker hastası yaşamla barışık bir şekilde hayatını deva ettirebilir. Mutlaka hazır gıdalardan uzak durulmalı ve evdeki eşiniz ya da annenizin yemeklerine geri dönebilirsiniz.

Beslenme Tavsiyeleri

diyabet-4

Eğer siz de yüzlerce diyabet hastalarından biri iseniz, sağlıklı ve doğal besinleri yeterli ve olması gereken dozda düzenli bir şekilde tüketmeniz gerekiyor. Yani siz de “diyabet diyeti” yapmanız gerekiyor.

Diyabet diyeti, nedir diye soracak olursanız; gıda elemanları bakımından zengin içeriğe sahip, yağ ve kalori açısından fakir olan sağlıklı beslenmeye diyabet diyeti denir.

Peki, nedir bu sağlıklı yiyecekler derseniz; mevsimsel olan meyveler, sebzeler ve tahıllar oluşan bir yiyecek silsilesidir. Aslına bakacak olursanız, diyabet diyeti tüm insanların uyması ya da yapması gerekin bir beslenme planıdır aslında. En sağlıklı beslenme sisteme diyabet diyeti diyebiliriz. Şimdi maddeler halinde sıralayacağımız tavsiyelerimizi sağlıklı olan her insanda rahatlıkla uygulayabilir. Diyabet diyeti hakkında daha fazla bilgi almak için buraya tıklayarakTÜRKİYE DİYABET VAKFI sitesini inceleyebilirsiniz.

Omega 3 Yağ Asitleri:

Omega ismi yunan alfabesinin son harfidir ve oradan gelmektedir. Omega, son demektir. Omeğa 3 yağ asitleri ise vücut tarafından üretilmemektedir. Bundan ötürü değişik besinler yoluyla vücuda alınmaktadır. Omega 3 yağ asitleri, şeker hastalığının neden olduğu kalp – damar hastalıklarının önlenmesinde oldukça önemli ve etkilidir.

Zeytinyağı:

İnsan vücudunda hem iyi kolesterol hem de kötü kolesterol bulunmaktadır. Burada iyi olan tarafa iyi kolesterolün yüksek olmasıdır. Bundan dolayı zeytinyağı da iyi kolesterol seviyesini yükselten ürünlerden bir tanesidir. Bu da olası damar tıkanıklığının önüne geçmiş olur. Ayrıca bunun yanında insülin direncini de azaltarak, kan şeker seviyesinin stabil olmasına yardımcı olur.

Sebze ve Meyve Grubundaki Gıdalar:

Sebze ve meyve türü gıdalar içinde bolca vitamin ve lif içerirler. Özellikle lifli gıdalar sayesinde kan şekeri düzeyi dengelenerek stabil kalmasına yardımcı olurlar. Bu gıdalara baktığımızda ilk sırayı limon, brokoli, lahana, karalâhana, şalgam, turp, portakal, greyfurt ve ıspanak ürünleri yer alır. Ayrıca bu ürünleri yerken bunların tuz ve herhangi bir sos içermemelerine dikkat etmek gerekir.

Üzüm çekirdeği güçlü bir antioksidan olup, doktorlar tarafından tavsiye edilen bir diğer üründür. Ayrıca üzüm çekirdeği aç karnına yenmesi tavsiye edilir. Bunun yanında yeşil çayda şeker hastaları için tüketebileceği bir üründür. Hem yeşil çal hem de üzüm çekirdeği vücutta insülin etkinliğini artırıyor ve bu hastalık sonucunda meydana gelen hastalıkların oluşmasında engel teşkil etmektedir.

BUNLARDA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR  Ödem Nedir? Sebepleri ve Önleme Yolları

Vücutta insülin etkinliğini artıran bir diğer tavsiyemiz ise krom mineralidir. Krom minarelide diyabet hastalarının rahatlıkla tüketebileceği ürünler arasında yer alır.

Yulaf ezmesi ise bir diğer önerimizdir. Çünkü yulaf ezmesinin içinde Beta glukan maddesi bulunmaktadır. Dolayısıyla hastada ani yükselmeler meydana gelmesini engellemektedir. Hastalar yulaf ezmesini süt ve yoğurtla karışık bir şekilde tüketebilirler.

Bakliyat ürünlerinin içeriğinde barındırdığı lifler, şekerin kana karışma hızını azaltarak, şekerin kontrol edilmesinde hastaya yardımcı olur. Diğer yandan gıdalardan alınan kolesterol emilim hızını düşürerek olası kalp hastalıklarının önüne de geçmiş olur ya da hastalık riskini düşürürler.

En iyi kan sulandırıcılardan bir tanesi olan domates suyu şeker hastaları için çok iyi bir yiyecektir. Mutlaka diyabet hastaları taze sıkılmış domates suyu tüketmelidirler.

Diyabetin yol açacağı kalp ve damar hastalıklarına karşı sarımsak tüketmek hastalar için çok faydalı olacaktır. Çünkü sarımsak kalp-damar hastalıklarına yakalanma riskini düşürerek, güçlü bir koruma sağlar.

Diyet programlarında meyve, sebze, tam tahıllı ürünler, fasulye, nohut, bezelye, mercimek ile az yağ içeren süt ürünlerine odaklanmanız sizin için çok daha faydalı olacaktır.

diyabet-5

Hayatınızdan tamamen şekeri çıkarmayın ama mutlaka ölçülü tüketin ve kontrolü elinizden bırakmayınız. Aslında tüm yiyecekler konusunda da mutlaka ölçülü olunuz.

Şeker hastaları ayrıca günlük minimum olarak 2 litre su (5-7 bardak su) tüketmelidirler. Bu orana çay, kahve ve meyve suları dâhil edilmemelidir.

Mutlaka balık tüketiniz. Bir hafta içerisinde minimum iki defa balık yiyiniz. Özellikle somon, sardalya, ton balığı, lüfer ve uskumru gibi balık türleri kandaki yağ oranlarını düşürerek kalp sağlığını oldukça iyi yönde etkilemektedir. Ayrıca bu balıklar Omega 3 yağ asitleri yönünden zengin balıklardır.

Etler yağsız olmalı, yağsız süt ürünleri tercih edilmeli ve kızartma türü yiyecekler tavada değil ızgarada yapılmalıdır.

Tatlı türlerinde hamur tatlıları yerine daha çok sütlü tatlıları tercih ediniz. Ama bunları da tüketirken önerilen miktarlar seviyesinde kalmayı ihmal etmeyiniz. En iyi yol tatlı yerine meyve tüketmek daha mantıklı ve sağlıklı bir tercih olacaktır.

Özellikle şeker oranı yüksek olan karpuz, kavun, muz ve balkabağı gibi ürünleri az miktarda yemek daha doğru bir yol olacaktır.

Genel olarak hastalar lifi ve posası zengin olan yiyecekleri tüketmelidir. Çünkü lifli besinler bedenin sindirim sistemini ve kan şekeri seviyesini kontrol ederken bize yardımcı olacaktır. Lifli besinler arasında, fındık, fındık, fasulye, bezelye, mercimek, sebze ve meyvelerdir.

Son olarak diyabet hastalarının yiyebileceği diğer besinleri şu şekilde ifade edebiliriz; elma, greyfurt, havuç, kuşkonmaz, kızılcık, avakado, ahududu, keten tohumu, yaban mersini, brokoli, lahana, fındık, yulaf ezmesi, çavdarlı ile kepekli ekmek, kırmızı soğan, kırmızı biber, soya, ıspanak, çay, domates, kepekli pirinç.

Şeker Hastaları Hangi Gıdalardan Uzak Durmalıdır?

Şeker hastalığı, kalp hastalıklarının ve inme olasılığının artmasına neden olan önemli bir faktördür. Ayrıca damar tıkanıklığı ile damar sertliğinin gelişmesini hızlandırmaktadır. Bundan ötürü şeker hastaları adına aşağıda vereceğimiz gıdalardan uzak durması kendi sağlıkları açısından çok faydalı olacaktır.

Bal, pekmez, reçel, marmelat, dondurma, kremşanti

Doymuş yağlar (margarin ve tereyağı ) en az şeker tüketimi kadar önemlidir. Önemle bunlardan uzak durmak gerekiyor.

İçeriğinde çok faza yağ içeren yağlı süt ürünleri.

Sucuk, sosis, sığır ve domuz eti.

Tuzun kendisi ile tuzlu besinler.

İçinde bol oranda yağ içeren kuruyemişler.

İşleme tabi olmuş hazır gıdalar (Hazır çorba, çikolata, biskivü, şekerli gıdalar vb.).

Hamur bazlı yiyecekler ve hamur tatlıları.

Tüm alkollü içecekler. Ayrıca alkol vücudun dengesini bozarak diyabet hastaları içinde son derece tehlikeli bir içecektir. Hatta hastalarda ağır hipoglisemiye meydan verebilir.

Şeker Hastalarının Tüketmesinde Çok Dikkatli Olması Gereken Bazı Gıdalar

Şeker hastalarının tüketmemesi lazım gelen veya tüketim olacaksa çok dikkat etmesi gereken bazı besinler ise şunlardır: helva, boza, salep, meyveli şerbetler, kurabiye, sıcak çikolata, dondurma, pastırma, salam, sosis, gazlı ve şekerli içecekler (gazoz, kola, enerji içecekleri vb.), hazır satılan meyve tozları, kavrulmuş gıdalar, pirinç, kuyruk yağı, konserve, patates kızartmaları, turşu, salamuralar ve kahvaltılık gevrekler.

Bir önceki yazımız olan Demir Eksikliğinin 11 Belirtisi başlıklı makalemizde demir eksikliği ve demir eksikliğinin belirtileri hakkında bilgiler verilmektedir.

Yorum Yazın